BEROEPEN:

CAGENAER / KAGENAAR / CAGENAAR etc.
Schuitvoerder op een kaagschuit. Vermaas: "Een cage was volgens een woordenboek van Kiliaan een open
scheepje of langwerpig scheepje met zeil (…) gebruikt voor de vrachtvaart.".

CLAPWAECKER / KLAPWAKER
Nachtwaker. Onder andere de taak om: in de nacht het uur af te roepen voor de deur van alle stuurlieden, sloeg
het weer om en de schepen liepen gevaar dan moesten zij de stuurlieden wakker maken. Bij inbraak of brand dan
moesten zij “den Burger daarvan waarschouwen en aanspreeken ofte roepen: Waek, Maets, Waeck”.

DUINMEYER
Vanaf de 14 de eeuw was een duinmeijer iemand die een stuk land pachtte of beheerde in de duinen.
De duinmeijer bewaakte het wild, zoals de konijnen die werden gebruikt als bron voor voedsel en
kleding (bont). Beheren betekende o.a. jacht maken op stropers en vossen.

GARNAEDMAN / GARNAADTMAN
Garnalenvisser/verkoper(?).

GASTHUISMEESTER
Hoofd van verpleeghuis. Gasthuis, weeshuis en armenhuis. Gasthuis, een instelling waar zieken, weeskinderen,
ouderen en armen verpleegd en verzorgd konden worden.

GILDEMEESTER
Hoofd van een “vereeniging ter behartiging van gemeenschappelijke belangen”. Vermaas vermeldt verder
(deel 1, blz. 54): “Te Scheveningen bestond slechts één gilde (…) daartoe behoorden vischhandelaars,
bakkers, herbergiers, voerlieden, metselaars enz.”.

HEILIGE GEESTMEESTER
1. Bestuurder van de Tafel van de Heilige Geest of lid van het openbaar armenbestuur
    (verantwoordelijk voor de armenzorg).
2. In de middeleeuwen de beheerders van de Tafel van de Heilige Geest die armen van
    levensmiddelen voorzagen. Vergelijkbaar met de latere Magistraats Armenkamer.
    In de 17e eeuw voortgezet in het Weeshuis.

KERKMEESTER
Koster van de kerk. Een persoon die belast is met de dagelijkse zorg voor het kerkgebouw en het klaarzetten
van de verschillende liturgische voorwerpen voor de eredienst, zoals het liturgisch vaatwerk.

LICHTWACHTER
Wachter op een vuurtoren of op een lichtschip.

LIJNDRAAIER
Een touwslager, lijndraaier of zeeldraaier is een ambachtsman die garens tot touw verwerkt.

SCHEPEN
Door hertog Willem werd in 1307 bepaald dat Den Haag 7 zeven schepenen moest hebben waarvan 1 uit
Scheveningen. Onder de Republiek werd een schepen gekozen door de Stadhouder. Onder het koningschap
verviel de functie van Schepen. Een schepen was een openbaar bestuurder op plaatselijk niveau. Wethouder.

SCHOUT
Het politietoezicht beruste oudtijds bij de schout (substituut-schout). Hij en de Schepen waren de mannen
van het gezag. De Schout had geen vast inkomen. Zo kreeg hij een deel van de boetes. Ook verdiende hij bij
als gaarder van de belastingen, afslager van de vis, vendumeester etc.

SCHUIJTVOERDER
Een schuit is per definitie een open vaartuig (zonder vaste dekken, gangboorden of opbouwen).

SCHUTTER
In 1669 was er al een schutterij op Scheveningen. De schutterij of het schuttersgilde was in vroegere tijden
een soort burgerwacht.

STIERMAN
Een visserman die over een eigen vissersscheepje beschikte.

VISBOE of BOE
Bij zijn huis had hij een "boe" en "droochtuyn" waaruit blijkt dat hij zich met de visnering bezighield.
Meer (nog) niet bekend.

VISHAKKER
Op de vismarkt hakten zij de kabeljauwen in moten “zulks in alle nuchter- en naarstigheid”.

VUURBOETMEESTER / VIERBOETMEESTER
De vuurtoren, ook wel Vuurbaak of Vierboet genoemd. Het bestuur beruste bij de vuurbaakmeesters.
De benoeming van vuurbaakmeester werd verricht door de Schepenen op voordracht van de Schepen
van Scheveningen.

WAKER
Mannen die een belangrijke rol vervulden bij de visafslag. Vanaf 1866 waren zij verplicht de vis
en garnalen om te roepen.

WEERBARE MAN
Een weerbare man nam deel aan de schutterij van een dorp. Deze monsterrollen werden opgesteld in
1652 en 1653 in opdracht van de Staten van Holland naar aanleiding van de Eerste Engelse Oorlog.
Het gaat om mannen van 18-60 jaar.

CHOLERA:

De cholera was reeds in de vroegere eeuwen in India aan de rechteroever van de Ganges een inheemse ziekte.
In 1810 stak ze de rivier over en van toen af naderde zij meer en meer Europa. In 1830 heerste cholera in
Moskou en in 1831 in Wenen. In maart 1832 brak de ziekte in Scheveningen uit.

Door Burgemeester en Wethouders werd een cholera-commissie benoemd. Op Scheveningen was Dirk Fieret 1
van de 8 leden van deze commissie. Zij moesten de zieken en behoeftigen verzorgen. Van de 614 mensen
op Scheveningen die ziek werden stierven er 286 (7 procent van de bevolking). In Den Haag stierven er van
juli tot en met oktober 268 personen.

In 1849 brak er opnieuw cholera uit. Tussen juni en oktober stierven er te Scheveningen 460 personen.
Ook Den Haag werd getroffen en tussen april en november stierven daar 609 personen.

In 1866 stierven er te Scheveningen 306 personen aan de cholera en in Den Haag 710 personen. In
Amsterdam was het nog veel erger, daar stierven 21.000 personen. In 1892 was de laatste ernstige
uitbraak van cholera in Europa.

DE DAPPERE PATRIOT

Engeland verklaarde in 1781 Nederland de oorlog. In Den Haag werd een "Vaderland-Lievende Kaap Rederye"
opgericht. Zij rustte De Dappere Patriot uit en stelde Daniel Verbaan (1756-1781) aan als kapitein. Hij was
geboren in Ter Heijde en woonde met zijn vrouw Margrieta van Duivenbode (1762-1851) te Scheveningen.

De bemanning van de Dappere Patriot bestond uit 54 personen waarvan - zoals een oud verslag zegt - 47
"inboorlingen". Onder hen bevonden zich 17 volwassenen uit Scheveningen en 3 Scheveningse jongens.
Een van hen was botteliersmaat Matthijs (Thys) Jansz Fieret (1758-1781).

Op maandag 13 augustus 1781 vaart het kapersschip langs Den Briel naar zee. De volgende morgen om
6 uur zien ze 6 mijl ten Zuid-Oosten van Texel het engelse fregat The Cameleon. Kapitein Verbaan krijgt
van de engelse kapitein Drury te horen dat ze de vlag moeten strijken. Verbaan weigerde dit en gaf
onmiddelijk de Cameleon de volle laag.

Het hevige en hardnekkige gevecht was "zodanig dat deze twee Schepen met elkander Vogten Raa-aanRaa
tot half 10 Uuren, als wanneer de Dappere Patriot, op een Geweldige en Deplorabe wyse in de Lugt vloog
met zijn geheele moedige dog aller beklaagenswaardige Equipage ten getalle van 54 Menschen...".

Of dit gebeuren is toe te schrijven aan een ongeluk of dat Verbaan zag dat hij zich niet langer meer kon
verdedigen en liever verkoos een heldendood te sterven is niet bekend. Wel bekend is dat de Cameleon ter
nauwernood Engeland wist te bereiken en "omme zig in de Haven va S'hields in by Edenburg in Schotland
te doen binnenslepen.". Aan boord van de Cameleon vielen ca 40 a 50 "Dooden en Gekwetsten".

Aan het hoofd van de bovengenoemde kaper-onderneming stond het Haagse bankiershuis Bergeon & Co.
In november 1781 zonden zij een verzoekschrift (de aanhalingen zijn hieruit overgenomen) "Aan zyne
doorluchtigheid den Heere Prince van Orange en Nassau, Erf stadhouder, Capteyn Generaal en Admiraal
der Vereenigde Nederlanden, etc. etc. etc." en "aan de hoog mogende Heeren Staten Generaalder Vereenigde
Nederlanden, etc. etc. etc.". In het verzoekschrift wordt geld gevraagd voor de nabestaanden. Dit geld komt
er maar van o.a. een schadeloostelling aan de rederij van de Dappere Patriot "wilden de Staten niets hooren".

Margrieta (Grietje) van Duivenbode kreeg 8 maanden na de dood van haar man kapitein Daniel Verbaan een
zoon die op 7 april 1781 te Scheveningen werd gedoopt en de naam kreeg: Daniel. In 1781 maakte tekenaar
en plaatsnijder D. de Jong een gravure voor de firma Bergeon over dit onderwerp. Zie onder.

BRONNEN / DANK AAN:
Geschiedenis van Scheveningen door J.C. Vermaas
Wikipedia
Dhr. Arie van Dongen Az, Scheveningen.

Rob Fieret Jzn, lid van de Genealogische en Historische Vereniging Scheveningen.